مشخصات کلّی برنامه و جدول عناوین دروس دوره سطح پنج رشتۀ فقه واصول

فصل اول

مشخصات کلی

مقدمه

تعریف

اهداف دوره

اهمیت و ضرورت

اصول و سياستها

شرايط پذيرش

طول دوره

محورهای دروس

 

فصل دوم

جداول دروس

 

 

فصل اول

مشخصات کلی

مقدمه    ابتدای صفحه

حوزه‌هاي علميه در طول تاريخ پر افتخار خود مهد پرورش عالمان پارسا و مجتهدان بصير و اصوليان متضلع و فقيهان متبحري بوده است كه همواره با فتاواي خود پاسخگوي مسائل مستحدثه و نيازهاي شرعي مردم بوده و هدايت جوامع اسلامي و پيروان مكتب اهل بيت: را عهده‌دار بوده‌اند.

بسياري از علما افزون بر آنكه در اصول و فقه داراي قوه استنباط بوده، به ملكه اجتهاد دست يافته بودند در ديگر علوم اسلامي هم چون تفسير و حديث و فلسفه و كلام اسلامي،‌ تاريخ اسلام و... نيز ورود و بلكه تخصص يافته‌اند و در آن رشته‌ها نیز به طور اجتهادي به بحث پرداخته و داراي سبك و مكتب خاص به خود شده و آثار گرانبهائي را به يادگار گذاشته‌اند.

لكن با توجه به رشد و توسعه علوم اسلامي به طور عام و فقه اسلامي به طور خاص در دوره‌‌ معاصر، جامعه اسلامي بيش از پيش نيازمند عالمان متخصص و متضلع در يك علم از علوم اسلامي به جاي علماي ذوفنون مي‌باشد تا بتوانند در مباحث گسترش يافته آن علم غور و تأمل نموده و نه تنها به مباحث آن اشراف و احاطه يافته بلكه بتوانند مرزهاي دانش را نيز گسترش داده و موجب رشد و پيشرفت آن علم گردند.

گرچه براي تخصص و تبحر در هر يك از علوم اسلامي نياز به حدي از تسلط در اصول و فقه اسلامي است زيرا علم اصول به عنوان متد و روش استنباط از متون ديني و علم فقه به عنوان عرصه به كارگيري اصول و تمرين براي استنباط از متون ديني، همچون ادبيات عرب و منطق از علوم پايه حوزوي بوده و براي ورود به هر يك از علوم اسلامي كه با متون ديني اسلامي ارتباط دارد، مورد نياز است.

افزون بر اين با توجه به توسعه و گسترش علم فقه و ابعاد مختلف آن كه لازمه عهده داري برنامه‌ريزي براي زندگي فردي و اجتماعي مسلمانان از تولد تا مرگ است، خود علم فقه نيز نيازمند فقيه متخصص در هر يك از ابعاد آن مي‌باشد تا بتواند هم بر همه جوانب آن احاطه و اشراف يافته و پرسش‌هاي بيشمار و مسائل مستحدثه را پاسخ بگويد و هم بتواند زمينه رشد علم فقه و گسترش مرزهاي دانش در ابعاد مختلف را فراهم آورد.

اينك به نظر مي‌رسد جامعه اسلامي و حوزه‌هاي علميه افزون بر نياز به عالمان متخصص در هر يك از علوم اسلامي،‌ در علم فقه نيز به هر دو طيف از علماي اسلامي یعنی هم فقيه عام و مجتهد مطلق و هم فقيه متخصص در يك حوزه خاص از مباحث فقهي نيازمند مي‌باشد تا هم بتواند پاسخگوي نياز در مباحث متعدد و متنوعی همچون مباحث عبادي، سياسي، اقتصادي،‌ قضائي، تربيتي،‌ پزشكي، مديريتي، ‌خانواده، محيط زيست و‌... باشد و هم بتواند ابعاد و مباحث علم فقه در اين حوزه‌ها را گسترش دهد.

بر اين اساس جامعة المصطفي9 العالميه افزون بر طراحي و اجراي رشته‌هاي تخصصي علوم اسلامي در حوزه فقه نيز براي تربيت متخصص در اصول و فقه عام،‌ رشته اصول و فقه و براي تربيت عالم به اصول و فقه و آشنا با ديگر حوزه هاي معارف اسلامي رشته فقه و معارف اسلامي و براي تربيت متخصص در حوزه‌هاي مختلف فقهي رشته‌هاي فقه تخصصي را در سطح 3 (كارشناسي ارشد) و سطح 4 و دكتري طراحي و اجرا نموده است برنامه حاضر براي سطح 5 رشته فقه و اصول جهت زمينه‌سازي براي اجتهاد مطلق و تربيت فقيه عام و استمرار سنت ديرینه در حوزه‌هاي علميه طراحي شده است اميد است با توفيقات الهي و عنايات ويژه حضرت ولي عصر+ و با همت و تلاش اساتيد گرامي و كارگزاران محترم امور به خوبي اجرا گشته و برگ زرين ديگري در خدمت به جامعه اسلامي و حوزه‌هاي علميه ارائه گردد.

 

تعریف   ابتدای صفحه

سطح پنج فقه و اصول عالي‌ترين دوره پژوهشي آموزشي و تخصصي است كه نخبگان و فضلاي پذيرفته شده به صورت تمام وقت بر اساس برنامه مصوب به فعاليت‌هاي آموزشي و بيشتر پژوهشي مي‌پردازند و در مسير كسب قوه اجتهاد و صاحب نظر شدن در فقه و اصول مي‌باشند. فرگیران در طول دوره زير نظر استاد راهنما به پژوهش پرداخته و ضمن آن آموزشهاي لازم را كه توسط استاد راهنما و گروه علمي تعيين مي‌گردد فرا گرفته و در پایان دوره به اخذ مدرك سطح پنج جامعة المصطفي9 العالميه نائل مي‌شوند.

 

اهداف دوره   ابتدای صفحه

 زمينه‌سازي براي تربيت مجتهد مطلق و صاحب نظر در فقه و اصول به طور عام؛ با توجه به دانش‌هاي مرتبط؛

توليد علم و نظريه‌پردازي در زمينه فقه و اصول؛ با توجه به دانش هاي مرتبط؛

تربيت محقق و مدرس جامع و محوري در عالي‌ترين سطوح تحصيلي؛

پاسخگويي به نيازهاي فقهي و اصولي حوزه‌هاي علميه و ساير مراكز علمي و آموزشي.

 

اهمیت و ضرورت   ابتدای صفحه

دروس حوزوي تا پايان سطوح عالي در دو دوره پنج ساله سطح 2و3 (كارشناسي و كارشناسي ارشد) در نظر گرفته شده است براي دستيابي به اهداف فوق براي طلاب داراي استعداد و تلاش بالاتر از حد متوسط، به طور ميانگين نياز به 10 سال تحصيل در سطح درس خارج است که 5 سال آن در سطح 4 قرار داده شده و ادامه تحصيل براي افراد مستعد و ممحض در تحصيل در يك دوره 5 ساله ديگر ضروري مي‌باشد.

 

اصول و سياستها   ابتدای صفحه

دقت در گزينش و اهتمام به استقامت فكري، تقيد عبادي،‌ تعهد اخلاقي، جايگاه اجتماعي، بصيرت سياسي، توان مديريتي و اعتدال شخصيتي پذيرفته شدگان چه اينكه بدون اين شرائط برگزاري دوره غير مفيد بلكه مضر است؛

برخورد فعال در امر پذيرش و شناسائي و دعوت افراد داراي صلاحيت افزون بر فراخوان عمومي؛

تقويت بعد پژوهشي با آموزش پژوهش محور و ارائه مقاله و تدوين رساله علمي و تشويق طلاب با چاپ مقالات و رساله‌ها و حمايت مادي و معنوي از ايشان تا خروجي هر دوره چند مقاله و كتاب باشد؛

ارائه آموزش پژوهش محور و مشاركت طلاب در درس و بحث و تحقيق و گفتگو با استاد به روش معروف به سامرائي نه آنكه القاء درس توسط استاد انجام شود و طلبه مستمع باشد‌؛

فعاليت‌هاي آموزشي و پژوهشي معطوف به رساله علمي در سال سوم و چهارم دوره باشد؛

توجه به آموزش‌ها و پژوهش‌ها به علوم مرتبط و مورد نياز در فقه چون رجال،‌ درايه،‌ فقه الحديث،‌ ادبيات عرب،‌ لغت با بحثهاي مقارنه‌اي بين المذاهب و الاديان و بحثهاي تطبيقي با علوم جديد و ... ؛

براي پوشش خلأهاي علمي و مباحث مورد نياز واحدهاي سميناري در نظر گرفته شود كه طلاب تحقيق نموده و نتيجه را ارائه نمايند؛

براي طرح و تقويت مباحثي چون رجال، فقه الايات و ... كارگاه در نظر گرفته شود؛

سوق دادن مباحث آموزشي و پژوهشي به موضوعات نو پيدا و جدید و مورد نياز جامعه اسلامي؛

اهتمام به كيفيت آموزش‌ها و پژوهش‌ها به گونه‌اي كه فارغ التحصيل دوره به مراتبي از اجتهاد دست يافته باشد؛

شرط گذاري و كنترل جدي فارغ البال و ممحض بودن طلاب در برنامه‌هاي آموزشي دوره و فعاليتهاي مكمل در راستاي تقويت برنامه‌هاي دوره با هماهنگي مدرسه؛

مام به تدريس طلاب خصوصاً‌ در موضوع اصول و فقه در طول دوره جهت تقويت بنيه علمي و تدريسی؛

تلاش در جهت حفظ و ارتقاء‌ صلاحيتها و شرائط پذيرشي مذكور در بند 1 در طول دوره و اجراي برنامه‌هاي لازم در اين راستا؛

ارائه بحثهاي اخلاقي، برگزاري درسهاي اخلاق و ارتباط مستمر حداقل با يك استاد اخلاق در طول دوره.

 

شرايط پذيرش   ابتدای صفحه

داشتن صلاحيت‌هاي عمومي و تحصيلي پذيرش؛

داشتن صلاحيت‌هاي اعتقادي و فكري، اخلاقي و اجتماعي، مديريتي و شخصيتي در حد عالي و متناسب با دوره؛

 

طول دوره   ابتدای صفحه

طول دوره سطح 5، ‌شش سال مي‌باشد و دانش‌پژوهان اين دوره براي مدت چهار سال نخست 80 واحد آموزشي- پژهشي؛ را گذرانده و پس از قبولی در آزمون جامع و طي 2 سال به تدوين رساله علمي، به ارزش 25 واحد پرداخته و جمعاً 105 واحد را مي‌گذرانند.

 

محورهای دروس   ابتدای صفحه

 

رديف

عناوين

تعداد واحد

1

فقه

32

2

اصول

32

3

سمينار

16

4

رساله علمي

25

جمع كل

105

 

فصل دوم

جداول دروس   ابتدای صفحه

رديف

نام درس

تعداد واحد

ساعت

پيش نياز

توضيحات

جمع

نظري

عملي

1

فقه 1

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

2

فقه 2

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

3

فقه 3

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

4

فقه 4

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

5

فقه 5

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

6

فقه 6

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

7

فقه 7

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

8

فقه 8

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

9

اصول 1

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

10

اصول 2

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

11

اصول 3

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

12

اصول 4

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

13

اصول 5

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

14

اصول 6

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

15

اصول 7

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

16

اصول 8

4

80

48

32

 

با تاکید بر پژوهش

17

سمينار 1

2

48

16

32

 

 

18

سمينار 2

2

48

16

32

 

 

19

سمينار 3

2

48

16

32

 

 

20

سمينار 4

2

48

16

32

 

 

21

سمينار 5

2

48

16

32

 

 

22

سمينار 6

2

48

16

32

 

 

23

سمينار 7

2

48

16

32

 

 

24

سمينار 8

2

48

16

32

 

 

25

رساله علمي

25

800

-

800

 

 

جمع

105

2464

896

 1568

 

 

توجه: موضوعات سمینار (1-8) در جدول با توجه و تاکید بر مباحث و مسائل روز و مبتلی به، منطقه‌ای و بین‌المللی می‌باشد.